مقدمهء مصحّح يك عاميانگى در نگارشهاى عصر تيمورى و صفوى اسلوب حكومت تيموريان در هرات و فرارود از سويى ، و سلطنت مطلقهء معنوى نقشبنديان از سوى ديگر ، رنگ و بوى مردمى و تودهء عوام را در قلمرو زبان و ادب فارسى درى غليظ كرد به آن‌گونه كه در عهد صفويان ، ازبكان شيبانى و مغولان شبه قاره ، زبان و فرهنگ فارسى كاملا بوى مردمى ، و حتّى عامى نيز ، گرفت تا جايى كه اگر حلقه نگارشهاى پارسى درى در ميانهء سده‌هاى چهارم تا هشتم هجرى نمىتوانند دقيقا به سؤالهاى محقّق تاريخ اجتماعى فارسىزبانان و فارسىدانان پاسخ دهند ، حلقه نگارشهاى اواخر سدهء نهم تا اواخر قرن دوازدهم در قلمروهاى تيمورى ، صفوى ، ازبك و مغولى هند ، مىتوانند مجموعهء پسندهاى روزمرّهء سياسى ، فرهنگى و اقتصادى اهالى زبان فارسى را با همهء فرود و فراز آنها تصوير كنند و ترسيم . ورود عوام روزگار به قلمرو زبان و فرهنگ مكتوب فارسى در ادوار مذكور ، نوعى عاميانگى و حتّى عوام‌سالارى فرهنگى را در كنار پسندهاى خاص و خواصّانهء عصر مجال طرح داد و نگارشهائى منظوم و منثور به زبان فارسى ارزانى داشت كه به مدد آنها مىتوان پسندهاى سياسى ، اجتماعى و فرهنگى ادوار مذكور را از لابلاى اشارات و عبارات آنها تحليل و تعليل كرد . بررسى دقيق نگارشهائى همچون بدايع الوقايع زين الدين محمود واصفى ؛ مقامات جامى عبد الواسع باخرزى و منشأ الانشاء همو و مجالس النفائس عليشير نوائى به لحاظ صبغهء عاميانگى آنها مىتوانند به يك تحقيق جامعه‌شناسانه ادب فارسى در عصر تيمورى پاسخ جدّى و جانانه ارائه كنند . تذكرة الشعراء نصرآبادى به تنهايى مىتواند به دهها پرسش سياسى ، اجتماعى و ادبى بخشى از دورهء صفوى جوابهاى قطعى عرضه دارد .